DSC02049-bewerkt AA

De spiegel van Gie Goris

Geen betere spiegel dan die van GvK-ambassadeur én hoofdredacteur van MO*, Gie Goris, op de Doorgroeidag van de Grootouders!  Waar staan we? Hoe gaan we verder? Weloverwogen, liefst, en ons bewust van de denk- en weeffouten die elke jonge organisatie kenmerken. Dit moment van reflectie is hoogst welkom en ook nodig. Meer dan 100 grootouders tekenden present.

Om te beginnen een mooi compliment. Collin’s Dictionary kiest “climate strike” als woord van het jaar want 100 keer meer in de media dan in 2018. ‘Brexit’, nochtans genoeg in the air, valt van zijn voetstuk. ‘Strike’ oftewel ‘staking’ drukt overigens veel beter dan ‘spijbelen’ uit waar het om gaat. Een staker wil gezien worden, een stiekeme spijbelaar juist niet. Maar dit terzijde.

Vraag één: Waar staan we nu, na een heel voorjaar dat bol stond van het klimaat, met Grootouders die de jongeren elke week toejuichten, toen die in steeds grotere getale op straat kwamen? Op verkiezingsdag, 26 mei, spatte die bubbel uiteen. “Met uw klimaat kunt ge de boom in,” was de onverholen boodschap. En daarmee belandden wij van een vermeend momentum botweg in een conflictmoment.

Drie geviseerde groepen haakten af, want belaagd in hun persoonlijke, materiële toestand. De gele hesjes, bij wie het water aan de lippen stond door nieuwe dieseltaksen én die en passant het stigma kregen van grootvervuiler. Zij ontketenden een eruptie van sociale beweging. De betere middenklasse met de gewraakte salariswagen, die niet zomaar bereid is om in te leveren voor het milieu. En eenzelfde drive achter het boerenprotest in Nederland, dat niet draait rond ‘de boer die de patatjes op ons bord brengt’, zoals de media doen uitschijnen. De tractoren zijn integendeel van industriële exportlandbouw-bedrijven, die met hun megastallen alle stikstofnormen tarten. De ‘ kleine man’, ‘de hardwerkende Vlaming’, de ‘moderne boer’ voelen zich de pineut op wie ‘het klimaatbeleid’ kosten afwentelt. Intussen geen woord over de taxfree van vele grote bedrijven. Dat moet immers vooral niet in de picture komen.

Deze mediaframing is niet toevallig een muur waar we tegenaan botsen. Op elke vraag naar een klimaatbeleid volgt inderdaad automatisch “Wie gaat dat betalen?”. Alsof het gaat om extra kosten – nu te betalen – in plaats van nieuwe investeringen –over langere termijn af te schrijven en gericht op toekomstige opbrengst!  Een kortzichtige misser van formaat dus, net als het afwijzen van ‘sign for my future’. Bedrijven zijn deel van het probleem en precies daarom kunnen ze niet buiten de oplossing blijven. Wil je meer mensen aan boord, leg dan ook niet op donderdagmorgen de Londense metro stil, hét vervoer voor armere wijken, wat XR wel doet. Dat is de verkeerde disruptie. Nog zo’n vergissing: de keuze om per zeilboot de oceaan over te steken. Een statement, dat wel, maar even goed de ‘wrong discussion’. Het moet gaan over systeem-, niet louter gedragsverandering. Het evenwicht tussen beide is o zo belangrijk!

Strategische fouten kan je niet uitsluiten, zeker niet in een bubbel die zo snel groeide. Maar hoe leren we eruit?

We weten inmiddels waar we voor staan. We weten dat er een beleid op lange termijn moet komen maar dat politiek Vlaanderen niet meedoet. Technologie zal ‘in 2050’ immers het klimaat redden. Trouwens, “zo’n warme oktober, zalig toch…“  We weten anderzijds ook dat de zichtbaarheid en de erkenning van de klimaatbeweging wél doorleeft. Die impact is nu veel groter dan pakweg twee jaar geleden. Er beweegt veel en is er een breed veld van klimaatbewegingen.

Vraag twee is dus waar we ons als Grootouders mee gaan verbinden en waarom. Daarbij vier kostbare adviezen.

We zijn gestart als ‘dienstbare beweging’. We namen de zorgende en aanmoedigende rol op onder andere als stewards en supporters bij de klimaatmarsen. We zijn trots dat de jongeren het klimaat tot onvermijdelijk maatschappelijk thema maakten, dat hen lukt wat onze generatie niet lukte. Wij doen mee door rond de jongeren te staan, niet door over te nemen of te betuttelen. Wij zijn ook ‘geschiedenis in actie’ We hebben allemaal ervaring in meerdere bewegingen, een pak cultureel en maatschappelijk kapitaal dus. Die historische diepte en praktijkkennis moeten we goed vertalen. De dienstbaarheid moet blijven.

Volhouden loont en voor de jongeren is dit acuut belangrijk. Zij startten met een plein vol brossers, kwamen na amper twee weken op tv en stoomden door naar de VN. Nu moeten ze terug naar het veld, naar mensen die twijfelen, naar de realiteit en dat is heftig. Grootouders en jongeren moeten daarbij beseffen dat het klimaat meer is dan CO2. Het gaat om een systeemprobleem van productie, consumptie en eigenaarschap, van het kapitalisme zoals we het nu kennen dus. Het klimaat redden is op korte termijn slecht voor vele jaarrekeningen en winstmodellen. Op lange termijn is het plaatje helemaal anders. Het rapport van het Klimaatpanel van Leo Van Broeck en J.P. Van Ypersele onderbouwt dat terdege. We moeten dus het systeem voor ogen houden en de langere termijn. In die holistische visie van systeemverandering is het cruciaal om vol te houden.

We moeten ook tijd incalculeren, zonder die tijd te verliezen aan nieuwe studies. We moeten ons realiseren dat een nieuw systeem vele praktische oplossingen vraagt. Op 12 jaar lukt dat helaas niet. Iedereen moet immers mee. Koolputten sluiten, een andere landbouw georganiseerd krijgen, dat kan pas als er echte alternatieven zijn voor wie in die sectoren aan de slag is. De urgentie vertaalt zich dus in de noodzaak om oplossingsgericht te handelen.

Tenslotte zijn oplossingen alleen denkbaar in het kader van internationale solidariteit. De klimaatbeweging kan alleen slagen als instrument van internationale rechtvaardigheid en duurzaamheid. Voor wie niet is opgegroeid in de huidige superdiversiteit is die internationale horizon wellicht niet evident, maar ‘ieder zijn klimaat’ werkt niet. Het klimaat laat zich niet ommuren.

Voilà, Grootouders, en nu aan de slag! Er valt nog veel te luisteren, te ondersteunen, te doen. En vooral: we moeten nog heel veel mensen over de streep trekken. Digitaal én door de boer op te gaan. Volhouden dus!

En bezoek ook de klimaatpagina van MO*

Reactie toevoegen

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met * .