Op de komende klimaattop COP 31 in de Turkse kuststad Antalya zal het ‘35 by 35’ initiatief veel aandacht krijgen. Die cijfercombinatie staat voor het doel om tegen 2035 zo’n 35% van alle finale energieconsumptie elektrisch op te wekken. Maar die ‘flagship priority’ kent een kant die meestal onderbelicht blijft. ‘Meet and greet’ zwavel hexafluoride, in chemisch jargon SF6, dé wereldkampioen van de broeikasgassen.

Chris Dutry Oktober 2026
SF6 is een reukloos, onzichtbaar, niet-giftig en niet-ontvlambaar gas dat vooral toegepast wordt in elektrische hoogspanningsschakelkasten. Het gas verhindert de vorming van een grote vlamboog bij het schakelen, in het jargon ‘arcing’. Je maakte het wel ooit mee dat bij het in- of uitpluggen van een apparaat een vlamboogje ontstond. Die kleine bliksem zorgt voor erosie op de stekker en het stopcontact. Het SF6-gas belet dergelijke vlambogen bij sterkstroom en zorgt zo voor een langere levensduur van de contacten. Verder komt het, weliswaar in veel mindere mate, vrij bij het smelten van magnesium en andere industriële toepassingen.
SF6 of voluit zwavel hexafluoride is echter een ware ‘climate killer’. Zijn Global Warming Potential (GWP) over 100 jaar is van 22.800 tot 24.300 keer groter (géén nul teveel!) dan dat van CO2 (GWP=1). Bovendien blijft het tot ruim drie millennia werkzaam in de aardatmosfeer, terwijl CO2 hooguit 300 tot 1000 jaar in de atmosfeer aanwezig blijft. De problematiek van SF6 kwam al aan bod in het Kyoto Protocol van 1997, alsook in het latere Verdrag van Parijs (2015). De uitstoot ervan is snel beginnen toenemen vanaf de eeuwwisseling, niet toevallig de periode waarin de elektrificatie van energie met hernieuwbare bronnen sterk is gegroeid, alsook de ermee gepaard gaande uitbouw van een onderling geconnecteerd hoogspanningsnetwerk. Volgens het zgn. Advanced Global Atmospheric Gases Exeriment (AGAGE) was de uitstoot van dit superbroeikasgas in 2020 al ruim verdubbeld en zou die trend zich bij ongewijzigd beleid in de komende decennia kunnen doorzetten tot het tienvoudige van de uitstoot door China van SF6 vandaag.
Toch schuld van de Chinezen?
Vooral in China komt er inderdaad veel SF6 vrij, terwijl het gas nochtans tegen een relatief goedkope prijs afgevangen kan worden en gerecycleerd. Volgens de onderzoeksjournalisten van Inside Climate News zou China zelfs meteen één derde van dat SF6 – ongeveer 1.400 ton – kunnen afvangen en recycleren tegen een jaarlijkse kost van 6 miljoen dollar. Dat is een fractie van de ongeveer 70 miljard dollar, die China jaarlijks investeert in de modernisatie en uitbreiding van zijn nationaal elektriciteitsnet. Hierbij moet worden opmerkt dat energieopwekking met zon en wind vooral plaatsvindt in het dunbevolkte westen van dit uitgestrekte land, terwijl de stroomverbruikers in het oosten wonen: miljoenen inwoners van megasteden en industrie, zowel zware industrie als hightech. Dat alles veronderstelt lange toevoerlijnen met sterkstroom en navenant veel onderstations met hoogspanningsschakelkasten.
Volgens een studie in Nature Communications die in 2024 werd gepubliceerd, is vandaag de helft van de mondiale uitstoot van dat specifieke F-gas afkomstig uit Chinese elektrische apparatuur. Die uitstoot is trouwens bijna verdubbeld tussen 2011 en 2021. In dat laatste jaar zou China zo’n 5.000 ton SF6 geloosd hebben of 125 miljoen ton CO2eq. Dat is vergelijkbaar met de nationale emissiecijfers van landen als België (96 miljoen ton CO2eq) of Bangladesh (93 miljoen ton CO2eq) in datzelfde jaar. Weliswaar is dat amper één procent van de totale uitstoot van China. Die metingen blijven evenwel onzeker omdat ze meestal vanuit Zuid-Korea of Japan gebeuren. Beide landen liggen te ver af van het westen van China, waar de uitstoot van SF6 wellicht hoger is dan wat er van op die grote afstand gemeten kan worden. China zelf heeft ook verschillende meetpunten verspreid over hun grondgebied, maar die cijfers worden betwist buiten China.
Award voor Solvay
Nochtans bestaat al veel langer de technologie om dat F-gas niet te laten ontsnappen naar de atmosfeer, maar het op te vangen en te hergebruiken. Meer bepaald het Belgisch chemiebedrijf Solvay, met zijn vestiging in het Duitse Bad Wimpfen, gaf daartoe de aanzet in een opmerkelijke samenwerking met andere belanghebbenden, van producenten van elektrische hoogspanningstransmissiekasten tot en met milieuorganisaties. In 1997 werd Solvay daarvoor door het Duitse milieuministerie bedacht met de European Recycling Award.
Tegen 2015 waren de lozingen van SF6 in zowel Duitsland als de VS met ruim twee derde gedaald. Die daling wordt echter teniet gedaan door de stijgende uitstoot in China… Niet alle problemen met SF6 zijn echter opgelost in het Westen… Een studie die vorig jaar werd gepubliceerd, toonde hoger dan verwachte SF6-lozingen die slechts afkomstig konden zijn van de Solvay-fabriek in het zuidwesten van Duitsland.
Toch is het vooral China dat nog een lange weg voor de boeg heeft. Volgens een vorig jaar gepubliceerde studie in Environmental Science & Technology beschikte dat land in 2020 over slechts 30% van de benodigde capaciteit om SF6 af te vangen en opnieuw te gebruiken. Daardoor werd er amper 300 ton van de ruim 2.500 ton gerecycleerd. Tegen 2024 zou het percentage gerecycleerd SF6-gas al opgelopen zijn tot 635 ton. Deze cijfers blijven echter gissingen omdat er een waaier aan meetmethoden wordt gebruikt, zowel binnen China als erbuiten.
Ondertussen wordt er in Europa wel gewerkt aan innovatieve alternatieven voor SF6, zoals vacuümtechnologie waarbij droge, zuivere lucht of stikstof de isolerende functie van het F-gas overnemen. Ook gebruikt men zgn. fluornitril mengsels met een verwaarloosbare klimaatimpact. Overigens gelden er onder de recente Europese F-gasverordening (EU 2024/573) harde deadlines voor het opgeven van gefluoreerde isolatiegassen in nieuwe schakelkasten. Tot 24 kilovolt geldt nu reeds een verbod op het gebruik van SF6 als isolatiegas. De komende jaren wordt dat uitgebreid naar hogere stroomspanningen. Vanaf 2035 wordt het gebruik van nieuw, niet-gerecycleerd SF6 voor onderhoud en reparatie van bestaande installaties gewoon verboden. De uitfasering is dus nog niet voor meteen, maar ondertussen worden continue lekdetectie en -monitoring versterkt. Tegelijk wordt bij ontmanteling van oude installaties het aanwezige SF6-gas op een veilige manier gerecycleerd en mag het zeker niet zomaar vrij geloosd worden.
Nog niet alles verloren?
Vandaag wordt door de energietransitie elk jaar ruwweg 3,7 miljard ton CO2 minder uitgestoten. Dat is toch anderhalve keer wat de EU vandaag jaarlijks uitstoot. Zonder de windturbines en zonne-installaties die sinds 2005 gebouwd werden, zou de wereld vandaag bijna 30% meer CO2 uitstoten. Een jaar publiceerde UNEP zijn jaarlijkse Emissions Gap Report met als opvallende ondertitel ‘The point of return’, waarin het VN-milieuagentschap de hoop uitspreekt dat we alsnog, na een kortstondige overschrijding van de 1,5 graden drempel, zouden kunnen terugkeren naar een veiliger situatie. Daartoe moet de uitstoot van CO2 echter drastisch dalen in de weinige jaren die ons nog scheiden van 2030. Hopelijk kan het terugdringen van de uitstoot van SF6 ook daar toe bijdragen. Tenslotte helpen alle beetjes en dit broeikasgas blijft immers drie millennia de atmosfeer van de aarde opwarmen…
P.S. Met veel dank aan Bernard De Cock voor zijn technisch advies rond ‘arcing’ en bijkomende info over de Europese wetgeving rond SF6 en mogelijke klimaatvriendelijker alternatieven voor dit F-gas.
Bronnen
– Sustained growth of sulfur hexafluoride emissions in China inferred from atmospheric observations, Minde An et al., Nature Communications, online 5 March 2024, 10 pp.
– Decarbonizing the Non-Carbon: Benefit-Cost Analysis of Phasing Out the Most Potent GHG in Interconnected Power Grids, Song Xiao et al., Environmental Science & Technology, Vol. 59, Issue 9, 14 February 2025, pp. 4255-4265
-Climate Super-Pollutant from China’s Electric Grid is Cooking the Planet, Phil Mc Kenna, Inside Climate News, 20 September 2026, 5 pp.
-The world without solar and wind? Zeke Hausfather, Carbon Brief, 5 October 2026, 5 pp.


Reactie toevoegen