compilatie uit klimaatmars 23 oktober 2022: your turn to act / halen we het nog ?

Jongeren geven premier De Croo lik op stuk

Klimaatactivisten, klimaatjongeren en veel milieuorganisaties zijn niet te spreken over de toespraak van de Belgische eerste minister Alexander De Croo op de klimaatconferentie in Egypte (COP27). De jonge klimaatactivist Benjamin Van Bunderen Robberechts van “Justice for Rosa” zei dat de premier “vijf minuten verkwist heeft”, Zanna Vanrenthergem van de Klimaatcoalitie noemde het “vijf minuten, nul inhoud” en Greenpeace vond de toespraak “leeg en teleurstellend”.

Daarop vond de premier het nodig nog eens te reageren, en de jongeren op te roepen “deel te zijn van de oplossing”. Dat werd door de betrokkenen als adding insult to injury begrepen. Ze schreven een open brief aan de premier die ook door Grootouders voor het Klimaat ondertekend werd. Je leest hem hieronder. Wil je hem ook zelf ondertekenen, klik dan hier .


Dit is de open brief als antwoord aan de premier.

Het opgestoken vingertje van de premier

Premier De Croo richtte zich in de afgelopen dagen expliciet tot “de klimaatjongeren”, eerst in zijn toespraak op de klimaatconferentie in Egypte, daarna nog directer in een open brief. De premier verwijt ons met het vingertje te zwaaien, klimaatvandalen te zijn en geen constructief debat te willen voeren op basis van wetenschappelijke feiten, argumenten die wij graag tegen de premier zelf willen keren.

Wij, dat zijn klimaatjongeren, klimaatouderen, klimaat-middleagers, en al voor wie leeftijd op dit moment in de geschiedenis het laatst van hun zorgen is. Sommigen onder ons gebruiken pen en papier als strijdmiddel, schrijven rapport na rapport. Anderen verkiezen spandoeken en lopen mee, mars na mars. Enkelen onder ons hanteren superlijm of armlocks. Ze gooien hun eigen lichaam in de strijd, actie na actie.

Wie zijn de reële klimaatvandalen? Dat zijn de fossiele lobbyisten die momenteel in recordaantallen aan tafel schuiven bij onze premier en zijn collega’s op de klimaatconferentie in Egypte. De echte onredelijken zijn regeringsleiders als De Croo die in aloude paternalistische traditie de verantwoordelijkheid voor de ecologische crisis in de schoenen schuiven van hun geëngageerde burgers, terwijl ze zelf nieuwe fossiele infrastructuur blijven financieren met ons belastingsgeld. De Croo en zijn regering hoeven de klimaatbeweging geen lessen te spellen, zeker na hun veroordeling in de Klimaatzaak.

De premier verwijt ons een klimaatagenda van ‘minder, minder, minder’. Een eerste bedenking daarbij is: minder van wat? Minder extreem weer dat ons land vorig jaar onder water zette, en dit jaar drooglegde? Minder huishoudens in energie- en transportarmoede? Een economie die minder afhankelijk is van winstbeluste multinationals en autoritaire regimes? Ja, ja, en nog eens ja!

Hoe houdbaar is het model van “meer, meer, meer” trouwens, dat De Croo zelf verdedigt? Met opgestoken vingertje spoort de burgervader ons aan (terug) naar de schoolbanken te trekken om wetenschap te studeren. Als we nog jaren met onze neus braaf in de boeken moeten zitten, dan schieten we zo voorbij de klimatologische tipping points. En misschien had de premier zich zelf wat beter mogen laten informeren over de bestaande wetenschappelijke literatuur. Dan zou hij intussen weten dat een blind vertrouwen in nieuwe, vaak nog onbestaande technologische innovaties absoluut ontoereikend is om de systeemverandering te realiseren die nu nodig is om ons klimaat te stabiliseren.

In een economisch systeem dat altijd vraagt om “meer, meer, meer”, is het onmogelijk om de eindeloos groeiende vraag naar energie en grondstoffen los te koppelen van de desastreuze impact op mens en planeet. Sterker nog, het groeidenken dwingt leiders als De Croo om bestaande ongelijkheden verder uit te diepen. Onze premier fantaseert over (prijzige) elektrische vliegtuigen om korte afstanden te overbruggen, terwijl citytrippen in deze crisistijd al tot een luxe is verworden voor een doorsnee huishouden. Hij droomt ervan om dure en weinig efficiënte groene waterstof te importeren uit Afrika als levenslijn voor “onze” energie-intensieve industrie, terwijl de lokale bevolking uit de betrokken regio’s vaak zelf nauwelijks toegang heeft tot betrouwbare en hernieuwbare elektriciteit.

Onze huidige economie eist misschien wel “meer, meer, meer”, maar een goed leven op een bewoonbare planeet, dat floreert vooral bij een idee van “genoeg”. Genoeg energie, genoeg mobiliteit, genoeg zinvol werk, genoeg tijd voor ontspanning, zelfontplooiing en familie. Technologische innovaties kunnen ons zeker helpen in de omslag naar zo’n economie van het genoeg, maar de echte vooruitgang zit in politieke en sociale innovaties.

Wij legden de voorbije jaren al een heleboel voorstellen voor zo’n innovaties op tafel, op basis van wetenschappelijke feiten (bijvoorbeeld hier, hier en hier). Sommigen onder ons schoven zelfs herhaaldelijk aan bij premier De Croo, zijn ministers en hun kabinetten, om snel te ontdekken dat al die voorstellen in dovemansoren vielen. Kom ons nu dus niet vertellen dat we ons niet “constructief opstellen” of geen “coalities smeden”.

De echte barrières voor systeemverandering zijn politiek van aard en sociale bewegingen helpen net om die te overstijgen, ook dat wordt intussen breed erkend binnen de wetenschappelijke klimaatliteratuur. Onze rol als klimaatbeweging is dus niet om terug richting de schoolbanken te trekken. We hoeven niet publiekelijk op de vingers getikt te worden door onze premier. De rollen liggen veeleer omgekeerd. Vanzelfsprekend blijven we openstaan om samen te werken met beleidsmakers wanneer we kunnen, maar we zullen evenzeer kritiek blijven leveren, protesteren en ons verzetten wanneer we moeten.


Je kunt deze brief zelf ook nog ondertekenen.


Voor de volledigheid volgt hier de tekst van de open brief van de premier, gedateerd 12 november 2022

Beste klimaatjongeren,
Maandag hadden we op de Klimaattop COP27 in Egypte een goed en constructief gesprek. Ik merkte bij jullie ontzettend veel engagement om samen de strijd tegen de klimaatverandering te voeren. Weg van de slogans. Op een positieve manier, op basis van feiten en wetenschap. Jullie straalden een can do-mentaliteit uit die ik echt kan smaken.
Groot was dan ook mijn verrassing toen jullie na mijn toespraak ronduit negatief waren. “Vijf minuten, nul inhoud” klonk het. Er was geen goed woord over voor de positieve aanpak die ik naar voren schoof: een klimaataanpak die inzet op technologie en op ons menselijk kunnen, een ambitieus klimaatbeleid waarin we er blijven over waken dat we iedereen meenemen en niemand achterlaten. “Een leugen” las ik, “een rad voor de ogen.”

We kunnen dit
Ik denk inderdaad dat het niet helpt om zoals de VN-baas enkel maar te spreken over “de klimaathel” en “collectieve zelfmoord”. Begrijp me niet verkeerd. Ik woon in Brakel, op het platteland in onze mooie Vlaamse Ardennen, en ook ik zie elke dag hoe onze boeren worstelen met het klimaat. De zomers te droog, de winters te nat. De ene dag dreigt de oogst te verschrompelen, de andere dag verzuipen de velden. Ik ben de laatste die de ogen zal sluiten voor de grote klimaatuitdaging waarvoor we staan. Maar ik geloof ook dat we dit samen kunnen aanpakken.
En ja, ik geloof ook dat technologie mee onze redding zal zijn. Maar het is geen blind geloof. Ik geloof het omdat ik het zie gebeuren. In Egypte hadden we een grote delegatie Belgische ondernemers mee: havenbazen, waterstofingenieurs, windmolenbouwers.
Ik zag er hoe onze baggeraars zichzelf heruitvinden als groene bouwmeesters. Het slijk dat ze opbaggeren, herbruiken ze om woestijnen vruchtbaar te maken voor landbouw.
Belgische bedrijven zijn vandaag al actief in tal van Afrikaanse landen om grootschalige zon- en windparken aan te leggen om groene waterstof op te wekken die we kunnen gebruiken om onze industrie een groene omslag te laten maken.

Trots op onze bedrijven – wereldtop!
Ik geloof in onze menselijke vindingrijkheid en creativiteit. In ons vermogen om de dingen steeds beter te maken. In de jaren ’90 had een doorsnee windmolen wieken van 17 meter. Eén zo’n windmolen wekte net genoeg energie op om een kleine woonwijk van stroom te voorzien. Vandaag zijn er windturbines, zo hoog als de Eiffeltoren, die een heel Vlaams dorp van stroom voorzien. Op tien jaar tijd heeft België een windmolenpark op zee gebouwd dat voor even veel energie zorgt als een uit de kluiten gewassen kerncentrale. We waren als land bij de eersten om daarop in te zetten. Vandaag zijn we wereldtop in windenergie op zee. Het buitenland benijdt ons daar om.
Onze Belgische bedrijven zorgen over de hele wereld voor klimaatoplossingen, van de Noordpool tot de Zuidpool. Ze zijn niet het probleem, ze zijn nét de oplossing. En daar mogen we best wat trotser op zijn. Onze bedrijven, ingenieurs en experten behoren tot de besten ter wereld. Of het nu over groene waterstof gaat, windparken op zee of groene baggerprojecten: België is een klein land met grootse klimaatoplossingen.
Voortdurend met het vingertje zwaaien levert niets op. Misschien dat het blokkeren van enkele privéjets oplucht, maar het verandert nul komma nul aan de klimaatuitdaging. Ja, de hele luchtvaartsector is verantwoordelijk voor een dikke 2 procent van alle CO2-uitstoot in de wereld. Maar binnen enkele jaren zal de CO2-uitstoot van alle datacenters waarop jullie smartphones, tablets en laptops draaien even groot zijn als die van alle vliegtuigen samen. Sommigen roepen “Just Stop Oil”. Het antwoord daarop zou evengoed kunnen zijn “Stop Using Your Phone.”
Mijn punt is niet dat jullie van die telefoon afmoeten, maar wel dat er betere oplossingen zijn. Onze ingenieurs en technici moeten ervoor zorgen dat net via betere technologie iedereen haar of zijn telefoon kan houden op een duurzame én betaalbare manier. Net zoals ze ervoor zullen zorgen dat we binnenkort met elektrische vliegtuigen korte afstanden kunnen afleggen. Zo geven we mensen meer vrijheid en houden we tegelijk onze planeet gezond.

Geen agenda van betutteling
Eén van jullie verweet mijn technologie-agenda “uit de jaren 70” te stammen. Maar het is net de klimaatagenda van “minder, minder, minder” die uit de ‘jaren stillekes’ komt. Het zullen precies technologie en onze menselijke ondernemingszin zijn die ervoor zullen zorgen dat we ons goede leven kunnen behouden en tegelijk de uitstoot drastisch terugdringen.
Het kan nooit kwaad om kritisch naar je eigen consumptie te kijken. Ik stel bij mezelf vast dat ik best met wat minder vlees en minder kleren kan. Maar het is voor mij al enige tijd duidelijk dat we met een agenda van betutteling niemand zullen meekrijgen: niet in eigen land, niet in Europa, niet in China, de VS of de rest van de wereld en al helemaal niet de huidige generatie jongeren waarvoor onze Vlaamse kerktoren vele maten te klein is (en gelukkig maar!).
Ik heb in mijn toespraak overigens helemaal niet uitgehaald naar de jongeren. Integendeel. Ik riep net op om het samen te doen omdat ik er rotsvast van overtuigd ben dat we dan zullen slagen! Ik gaf aan dat ik begrip heb voor diegenen die vrezen dat we niet genoeg doen. Maar dat ons antwoord daarop moet zijn: meer ambitie, meer innovatie en meer zorg voor wie vreest dat het allemaal te zwaar zal zijn. Mijn boodschap was een boodschap die net meer mensen meeneemt.

Neen aan klimaatvandalisme
Ik nam ook duidelijk afstand van elke vorm van klimaatvandalisme en ik zal dat ook blijven doen. Ook al ben ik het niet eens, ik zal altijd het recht verdedigen van mensen om hun mening te uiten. Maar wanneer protest afglijdt naar geweld en vernietiging, dan haak ik af. Met een afbraakcultuur bereik je niets. Je maakt problemen alleen maar groter, jaagt er mensen mee weg en haalt het draagvlak voor de klimaatagenda helemaal onderuit.
In plaats van te polariseren en te vernietigen, moeten we precies het tegenovergestelde doen: ervoor zorgen dat meer mensen mee zijn en nooit vergeten dat heel wat mensen grote vragen hebben of dit allemaal wel betaalbaar is. Dat mogen we echt niet uit het oog verliezen. Want het klimaat is niet geholpen met voorstellen die enkel haalbaar zijn voor wie stevig wat geld op de bank heeft staan.
Laat ons dus het gesprek en vooral onze klimaatactie verderzetten op een correcte manier. Maar vooral: laat ons dit samen doen. Over het doel zijn we het alvast eens: een leefbare planeet, waar iedereen mee kan en in alle vrijheid van het leven kan genieten!

Positieve groet!
Alexander De Croo


Illustratie: eigen compilatie uit de klimaatmars van 2022 © GvhK

Reactie toevoegen

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met * .

3 × 3 =