Wie we zijn?

zeer bezorgde grootouders

Wij grootouders, zijn bezorgd over de toekomst van onze kleinkinderen want de klimaatverstoring bedreigt hun leefwereld

Wij zijn gewone mensen die bezorgd zijn om de klimaatverandering en de gevolgen ervan voor de toekomstige generaties.  
Hebt u (klein)kinderen of kennissen met (klein)kinderen? Dan denkt u wellicht na over de wereld waarin zij zullen leven, ook als u er zelf niet meer bent. U gunt hen ongetwijfeld een mooie toekomst in een gezonde leefomgeving. U hoopt dat ze gelukkig worden en misschien zelf ook kinderen zullen krijgen. Toch zullen veel voor ons vanzelfsprekende dingen er voor hen niet meer zijn. Wij merken nu al dat het weer extremer wordt. Stormen en overstromingen vernielen huizen en oogsten. Hitte droogt velden uit en veroorzaakt bosbranden. Vervuilde lucht maakt ons ziek.
Reden te over om dringend actie te ondernemen om de klimaatverstoring te stabiliseren. Dat is ook wat wetenschappers al jaren vragen. 

Sinds januari vormen wij een burgerbeweging, onafhankelijk en pluralistisch, die gedreven is door bezorgdheid voor de levenskwaliteit van de volgende generaties. Wij  maken deel uit van een netwerk van zusterorganisaties in Franstalig België, Nederland en een tiental andere landen. We onderhouden goede contacten met Les Grands-Parents pour le Climat in Franstalig België en de Grootouders voor het Klimaat in Nederland. 

We hebben de steun van de Vlaamse Ouderenraad, van OKRA en andere seniorenverenigingen. We zijn lid van de Klimaatcoalitie

Wat willen we bereiken?

Door onze activiteiten willen we het bewustzijn bij de publieke opinie bevorderen dat de mensheid een beslissende invloed heeft op zijn leefomgeving. De huidige klimaatverandering is nagenoeg volledig veroorzaakt door het gedrag van de mens. Het betekent ook dat we er met zijn allen iets aan kunnen en moeten doen.

Voor ons is het glashelder: alles op zijn beloop laten is geen optie, wij willen onze kleinkinderen in alle oprechtheid kunnen vertellen dat we ons best gedaan hebben om hen een leefbare wereld na te laten. Door onze leeftijd en levenservaring kunnen wij helpen om de zaken beter in perspectief te zien. Wij grootouders blijven dus niet aan de zijlijn staan, maar spreken onze leeftijdgenoten aan. Zo werken we actief mee aan een leefbare wereld in de toekomst, de leefwereld van onze kinderen en kleinkinderen.
Wij ondersteunen ook andere (burger)bewegingen met vergelijkbare doelen, bijvoorbeeld van jongeren, ouders van jonge kinderen of scholieren. Daarom zijn we zeer verheugd met het grote succes van de spijbelende klimaatjongeren. Zij zijn er in korte tijd in geslaagd het publieke debat over het klimaat aan te zwengelen en daarmee de politici wakker te schudden.

Klimaatrechtvaardig

De vele maatregelen die nodig zijn voor onze doelstellingen kunnen maar succesvol doorgevoerd worden, als er een breed draagvlak onder de bevolking is. Hoe krijgen we iedereen mee, dat is de hamvraag. De belangrijkste voorwaarde is een toets voor de rechtvaardigheid van die beslissingen. Iedereen zal zijn steentje moeten bijdragen, maar de lasten en lusten van de omslag naar een koolstofneutrale samenleving moeten billijk verdeeld worden. Dat is niet eenvoudig, maar wel essentieel. Vooral het ontwijken van belastingen door grote (vervuilende) ondernemingen ondermijnt elke redelijke vraag tot een eerlijke verdeling. Mensen en groepen die sociaal zwakker staan en die de extra lasten niet of onvoldoende kunnen dragen, mogen niet afgescheept worden met slechte woningen en leefomstandigheden, armoede, ongezonde lucht en meer gezondheidsproblemen.

Het klimaatbeleid moet dus rechtvaardig en sociaal zijn. Wij spreken ons ook uit voor mondiale rechtvaardigheid. We willen armere landen helpen om hun klimaatbeleid uit te werken. Nu al zijn zij het slachtoffer van een klimaatverandering die zij niet zelf veroorzaakt hebben. In Bangla-Desh overstromen de akkers en in Afrikaanse landen verdorren ze. Dat zorgt nu al voor miljoenen klimaatvluchtelingen die vooral in buurlanden worden opgevangen.

Out of the box

Nogal wat klimaatmanifestanten dragen bordjes mee: “System change, not climate change”. Ze hebben gelijk:
• Het gaat niet over andere auto’s, maar over een ander mobiliteitssysteem.
• Het gaat niet over ander veevoeder, maar over een ander landbouwsysteem.
• Het gaat niet over andere productiemethoden, maar over een ander productiesysteem.

Onze uitgangspunten in een notendop

• Sociaal bewogen/geëngageerd
• Gevoel voor verantwoordelijkheid en zorg voor toekomstige generaties
• Langetermijnvisie
• Onafhankelijk
• Ecologisch rechtvaardig
• Bereidheid tot overleg, mensen samenbrengen, maar ook ambitie en actie!
• Betrokkenheid

Hoe willen we ons doel bereiken?

  1. Invloed uitoefenen op de publieke opinie door de grote zwijgende meerderheid van bezorgde burgers aan te spreken én een stem te geven. Deze vorm van directe democratie bevorderen.
2. Beleidsbeïnvloeding rechtstreeks via de diverse politieke kanalen, bij de politiek verkozenen zelf, of onrechtstreeks via de bestaande niet-gouvernementele organisaties, federaties of bewegingen.
3. Individueel kiezen voor een bewuste, zorgzame, verantwoorde levenswijze die in de mate van het mogelijke en wenselijke overeenstemt met de draagkracht van de planeet.

Enkele actie- en werkvormen

• Deelnemen aan betogingen, conferenties, debatten
• Contacten leggen met politieke partijen, de thematiek bespreken en draagvlak verwerven
• Idem met middenveldorganisaties
• Het delen van informatie over de gevolgen van de klimaatverandering
• Het verspreiden van pamfletten en affiches
• Het opstellen van persverklaringen en die in de belangstelling brengen
• Lanceren van (internet)petities
• Aansluiten bij en samenwerking zoeken met andere bewegingen en gelijkgezinde initiatieven, op lokaal, regionaal, nationaal of internationaal niveau
• Lezingen aanbieden aan ouderverenigingen en -raden, dienstencentra en woonzorgcentra…
• Ondersteuning zoeken bij invloedrijke personen, ouderenbewegingen met een duidelijke klimaatvisie,.. “ambassadeurs” van de Grootouders voor het Klimaat
• Publicaties
• Voorlezen en spelvormen op school organiseren
• Activiteiten in de natuur en artistieke activiteiten
• Geen gelegenheid onbenut laten om empathisch in gesprek en discussie te gaan
. Lid worden van een werkgroep (acties, lezingen, website, Facebook… en/of het bestuur dat maandelijks vergadert. 

Klimaatverstoring

De globale stijging van de temperatuur wordt veroorzaakt door menselijke activiteit. Onderstaande grafiek komt uit een briefing van de Minaraad. Het is een vertaling van een rapport van het het klimaatpanel van de VN, het IPCC (IPCC SR 15).

In de grafiek staat de dikke oranje lijn voor de combinatie van opwarming veroorzaakt door natuurlijke én menselijke factoren. De gele band geeft enkel de door mensen geïntroduceerde temperatuursverandering weer. De blauwe lijnen zijn modelprojecties en de paarse band is de temperatuurrange het geologische tijdperk na de laatste ijstijd. In die warmere periode ontstond de “beschaving”. Het is duidelijk dat het Holoceen nu ten einde loopt en dit aan een tempo dat vele keren sneller verloopt dan de overgang van de laatste ijstijd naar het Holoceen. Ondertussen zitten we al aan een opwarming van circa 1 graad Celsius (t.a.v. het pre-industrieel tijdperk). 
Dit wilt niet zeggen dat overal op aarde de temperatuur 1 graad Celsius warmer is.  Het gaat om een gemiddelde. Sommige gebieden zijn warmer (vooral de Poolgebieden) of kouder dan andere, op het land is het warmer dan in de zee. Daarnaast zijn er ook seizoensgebonden variaties. Zo is de opwarming in de winter sneller dan in de zomer. 

Voornaamste boosdoeners zijn de massale fossiele verbranding en de ontbossing. Het akkoord van Parijs in 2015 voorzag in een ambitie om de opwarming deze eeuw te beperken tot ruim onder de 2°C ten opzichte van de pre-industriële periode, maar ook om te streven naar slechts 1,5°C.
Het klimaatpanel van de VN, het IPCC, heeft in 2018 berekend dat die 1,5°C opwarming nog net leefbaar is, maar aangenaam is het zeker niet meer. Er is wel nog een wereld van verschil met 2°C. Dan neemt de kans op extreem weer exponentieel toe: hittegolven, uitdroging van de zuidelijke delen van Europa en overstromingen. Stijging van de zeespiegel maakt delen van Vlaanderen tot risicogebied om nog in te blijven wonen.

Wat doen?

Het is dus uitermate belangrijk dat we alles in het werk stellen om te streven naar maximaal 1,5°C opwarming. Helaas staan we daar momenteel ver van af. Met het huidige beleid stevenen we af op een globale opwarming van 3,3° in 2100. Met het beloofde beleid is dat slechts 0,2°C beter. En nogmaals helaas, bij een ‘beperkte’ opwarming tot 1,5 C zullen wij toch nog blootgesteld worden aan hittestress, waterschaarste, periodes van droogte en wateroverlast, stijging van de voedselprijzen wegens slechte oogsten en een lichte stijging van de zeespiegel. Deze klimaateffecten zijn tientallen jaren geleden stilletjes begonnen en zullen sowieso nog een hele tijd doorwerken, ook al zouden we nu direct stoppen met CO² uit te stoten.

Het IPCC heeft ook berekend wat er moet gebeuren om slechts 1,5°C te stijgen. Daarvoor moet de netto CO² uitstoot in 2030, dus over goed tien jaar, gedaald zijn met maar liefst 45%-50%, om ten slotte in 2050 klimaatneutraal te zijn, met een netto-uitstoot van bijna nul. De jongeren van nu zullen dan van middelbare leeftijd zijn. Dit vergt ernstige inspanningen, maar is absoluut noodzakelijk. Als we nu te weinig doen, gaat de rekening in de toekomst een veelvoud daarvan bedragen. Bovendien schuiven we in dat geval die rekening en de bijhorende klimaatellende door naar volgende generaties, onze (klein)kinderen.